Wegkruis bij Schaapsput
‘Gaank mer wiejer en maak andere bliejer’ vrij vertaald: ga maar verder en maak anderen blijer. Dat is het opschrift van het wegkruis bij de Schaapsput in het Gerendal, dat wel zeer van toepassing is op onze route. De schaapsput dateert uit omstreeks 1550. De poel bij de put was vroeger een drenkplaats voor het vee.
Landschapselement

Gerendal
Staatsbosbeheer is de gelukkige eigenaar van ongeveer 240 hectare grond in het Gerendal: een uniek natuurgebied in een prachtig droogdal. Het Gerendal is het beroemdste bloemendal van Nederland. Vanwege de gevarieerde kalkbodem groeit er zowel in de bossen als op de graslanden een groot aantal kalkminnende planten. Meer dan 140 soorten groeien op de arme grond, waaronder wilde akelei, krijtwalstro, duitse gentiaan en zo'n 15 soorten orchideeën. Om deze zeldzame soorten te laten zien heeft men al in 1958 een orchideeëntuin aangelegd. Deze tuin kan in de maanden mei en juni worden bezocht. De kalkgraslanden worden na de bloei van de meest kwetsbare planten begraasd door limousin-koeien en het mergellandschaap, dat door Staatsbosbeheer samen met de Stichting Zeldzame Huisdierrassen als bijzonder ras in stand wordt gehouden. Bij de oude boerderij 'De Gerendalshoeve' ligt een oude schaapsput uit 1550.
Landschapselement

LAW Handwijzer
Aanwijzing

Droogdalen
Het Gerendal is niet alleen bloemrijk, maar ook een goed voorbeeld van een droogdal. Droogdalen zijn hoofdzakelijk in de laatste ijstijd ontstaan. Het smeltwater van de sneeuw kon tengevolge van de permanent bevroren ondergrond niet wegzakken. Het water moest daarom langs het oppervlak wegstromen waardoor dalen werden uitgeschuurd. Na de laatste ijstijd vielen deze dalen droog.
POI

Het Gerendal
Het Gerendal is een belangrijk bloemendal. Vanwege de gevarieerde kalkbodem groeit er zowel in de bossen als op de graslanden een groot aantal kalkminnende planten. Meer dan 140 soorten groeien op de arme grond, waaronder wilde akelei, krijtwalstro, Duitse gentiaan en zo’n 15 soorten orchideeën. Om deze zeldzame soorten te laten zien is er al in 1958 een ‘orchideeëntuin’ aangelegd. Deze tuin kan in de maanden mei en juni worden bezocht (10-17 uur). De kalkgraslanden worden na de bloei van de meest kwetsbare planten begraasd door Limousinkoeien en het Mergellandschaap.
POI

Blokbrekers
De kalk van het Krijtland wordt al sinds mensenheugenis als bouwsteen gebruikt. In de Romeinse tijd werd de zachte steen waar deze langs Maas en Geul aan de oppervlakte komt in dagbouw ontgonnen. Ondergronds ging men pas na de 15e eeuw, toen men ontdekte dat het dieper gelegen gesteente van betere kwaliteit was. De vele kilometers gangen die nu het Mergelland ondermijnen zijn het restant van vijf eeuwen mergelwinning. In feite is de naam mergelgrot niet juist, omdat men onder grotten alleen natuurlijke holen verstaat. Beter is het te spreken van mergelgroeven. Om de blokken kalksteen te winnen kapten de mijnwerkers of 'blokbrekers' sleuven langs plafond en zijwanden. Daarna werden de blokken met grote blokzagen losgezaagd. Zo werden zuilen kalksteen van meer dan zes meter hoog afgegraven. Voorzichtig zaagde men de blokken op gewenste grootte en voorzag men deze van een merkteken. Met het merkteken werden de verschillende soorten onderscheiden, want het St. Pieterblok, het Valkenburger-, het Geulhemmer- of het Sibberblok waren niet van gelijke kwaliteit. Na 1900 kwam een einde aan de ondergrondse mergelexploitatie. Meer dan 180 groeven zijn overgebleven met en gezamenlijke ganglengte van ca. 500 km. Om een beeld te krijgen van deze vroege mijnbouw is een bezoek aan een van de Valkenburger of Geulhemmer groeven aan te raden. Alleen in de Sibbergrub is nog een groeve in bedrijf. De mergelblokken die hier worden afgegraven worden vooral gebruikt voor restauraties.
Landschapselement

Vleermuizen
De kalkgroeven kennen nog zeker één permanente bewoner: de vleermuis. Dit zeldzame zoogdier voelt zich uitstekend thuis in het vochtige, constante klimaat van ca. 10C. Men heeft niet minder dan 9 verschillende soorten overwinterende vleermuizen in de kalkgroeven geteld. Tijdens de winterslaap hangen ze ondersteboven aan de wand of het plafond, zonder dat dit hun enige spierkracht kost. Dat zou ook niet kunnen, want hun hartslag daalt tot één keer per twee minuten! Met hun 'sonar' kunnen vleermuizen in de duisternis perfect hun weg vinden. Opvallend is ook hun geheugen: uit onderzoek is gebleken dat bepaalde soorten steeds terugkeren naar dezelfde groeve en hier ieder jaar ook dezelfde hangplek uitkiezen. Tussen Valkenburg en Geulhem ziet u verschillende half dichtgemetselde groeven. De openingen zijn speciaal voor vleermuizen aangebracht.
POI

parkhotel
Bushalte parkhotel Voor meer informatie en haltetijden verwijzen wij u naar www.9292ov.nl
Bushalte

Café - Restaurant
Eet en drinkgelegenheid

ANWB Wegwijzer Nr 114/1
Wegwijzer

ANWB Wegwijzer Nr 68475
Wegwijzer

ANWB Wegwijzer Nr 9533/1
Wegwijzer

Valkenburg
De oude kern van Valkenburg, globaal gelegen tussen de Kasteelruïne en de Geul, werd ooit beschermd door een uit kalksteen opgetrokken stadsmuur. Het vestingstadje werd ontsloten door vier poorten, waarvan de Berkelpoort en de Grendelpoort bewaard zijn gebleven. Van de stadsmuur staat langs de Wilhelminalaan nog honderd meter overeind. Het beeld van Valkenburg werd meer dan vijf eeuwen beheerst door het Kasteel van Valkenburg. Het was een zogenaamd hoogtekasteel gebouwd op een uitloper van de Heunsberg. De steile kalksteenwanden van deze heuvel maakten de burcht vrijwel onneembaar. De ‘Dwingel’ fungeerde vroeger als droge kasteelgracht. In het rampjaar 1672 heeft stadhouder Willem III het kasteel laten opblazen. De Kasteelruïne kan worden bezichtigd.
Hotel

ANWB Wegwijzer Nr 6816

Ingendael/Bergse Heide

Geul

ANWB Wegwijzer Nr 780/1

Geulhem
De Geulhemmerweg naar Berg is in het wielermetier een bekende bult. Aan de voet van de berg herinnert de naam 'Hennie Kuiperallee' aan roemrijke jaren van het Nederlandse wielrennen. Iets verder loopt u langs de Geulhemmermolen. Deze voormalige graan-watermolen ligt er sinds de 17e eeuw en heeft tot na 1950 dienst gedaan.
Monument

Grotwoningen

Van schuilkerk tot grottenkaas
Eenmaal gegraven zijn de Valkenburgse en Geulhemmer grotten voor vele doelen gebruikt. Op de eerste plaats zijn de groeven permanent bewoond geweest. Tot ca. 1900 woonden blokbrekers er in eenvoudige grotwoningen. Aan de Geulhemmerweg zijn enkele van deze grotwoningen gerestaureerd. Ook hebben de gangen dienst gedaan als schuilpaats in gevaarlijke tijden. Zo heeft men in de Geulhemmergroeve ten tijde van de Franse revolutie een katholieke schuilkerk ingericht. Volgens een inscriptie in het krijt heeft hier het complete kerkgenootschap meer dan drie jaar gebivakkeerd. Tijdens de Duitse bezetting is in dezelfde groeve (406 gangen, totaal 25 km) een complete fabriek gebouwd, waar onderdelen werden geproduceerd voor de V-1 raket. Diep in de rots liet men de BMW-motoren proefdraaien. Toeristisch is de Geulhemmergroeve vanaf begin deze eeuw van betekenis. Tot 1948 was er zelfs een ondergronds theater. De schuilkerk is er nog steeds, net als een koninklijke galerij. De groeve kan op afspraak worden bezocht:
Stichting De Rotswoning, tel. (043) 6040834/6041356. Tegenwoordig wordt er in de groeve ook 'grottenkaas' gemaakt. De constante temperatuur en de vochtigheid van de lucht zijn gunstige condities, die na een rijptijd van 12 weken zorgen voor een pikante, niet al te zoute kaas.

berg kapel
Bushalte berg kapel Voor meer informatie en haltetijden verwijzen wij u naar www.9292ov.nl
Bushalte

Limburgse Vlaai
Vlaai (en niet vla, want dit is pudding) is een typisch Limburgs gebak, dat uitstekend smaakt na een fikse wandeling. Vlaaien worden traditioneel gebakken bij kermissen en feesten. 20 Vlaaien voor een kermis was geen zeldzaamheid. Dagen vooraf was de vrouw des huizes bezig met bakken. Na het maken en uitrollen van deeg werd dit met een laag fruit of een ander 'ingrediënt' belegd. Daarna verdwenen de vlaaien in de eigen gestookte ovens. Dit laatste was mannen¬werk. Nog steeds staat de vlaai nummer 1 op de top-tien van het Limburgs gebak, al is de huisvlijt iets bescheidener geworden en is de bakker de grootste leverancier. We kennen fruitvlaaien, zoals pruimen-, kersen- en abrikozen¬vlaai, en vlaaien bereid met rijst en pudding.
Een recept voor het maken van een fruitvlaai is als volgt:
250 gr bloem, 15 gr gist, 20 gr margarine, 20 gr suiker en ca. 1 dl melk. De gist met de lauwe melk aanmaken en dit met de overige ingrediënten tot een deeg mengen. Het deeg goed doorkneden en afgedekt op een warme plaats een half uur laten rijzen. Hierna nogmaals kneden en met een deegrol uitrollen ter grootte van een vlaaiplaat. Het deeg op een ingeboterde vlaaiplaat uitleggen, tegen de randen van de plaat opzetten en met een vork inprikken. Zo nodig nogmaals laten rijzen en vervolgens het ontpitte en gezoete fruit of de kant-en-klare fruitvulling opbrengen. Het resterende deeg tot lange slierten rollen en de vlaai er in een patroon mee bedekken. Tenslotte het geheel ca. 25 minuten bakken in een voorverwarmde oven (225 graden).

ambyerstraat noord
Bushalte ambyerstraat noord Voor meer informatie en haltetijden verwijzen wij u naar www.9292ov.nl
Bushalte

Koningsplein
Stadszicht

ANWB Wegwijzer Nr 15770

Station
Station Voor meer informatie en treintijden verwijzen wij u naar www.ns.nl
Treinstation

Station Maastricht
Stadszicht

Station Maastricht
U staat in de vertrekhal van station Maastricht en heeft nog een kwartier. Het loont de moeite om even de blik omhoog te richten. Het interieur van het gebouw uit 1915 is vrijwel in zijn originele vorm bewaard gebleven en oogt uitzonderlijk mooi. Boven de entree staan twee boodschappen, uitgevoerd in glas en lood: 'welkom' en 'goede reis'. Rechts boven de ingang is het herkenningsteken van het station uitgebeeld: het gevleugelde wiel, tevens symbool van vooruitgang. Verder zijn er 22 prachtige glas- en loodramen te bewonderen, ontworpen door de kunstenaar Charles Eyck. Tegen de grote zuil naar de passage hangt een tegeltableau, in 1939 geschonken door porseleinfabriek Sphinx bij het 100-jarig bestaan van NS. Het gebouw is het geesteskind van spoorwegarchitect van Heukelom. Hij was sterk geïnspireerd door Berlage, wat duidelijk te zien is aan de strakke en massief gemetselde passages en het gebruik van baksteen.
Monument

Limburg April 2016 - dag 1
Berg en Terblijt - Gulpen